Jak co roku zimową porą z romantycznych wieczorów przy kominku pozostaje sporo popiołu. Nie wyrzucamy go do kosza, tylko wykorzystujemy w ogrodzie. Zastosowanie popiołu drzewnego nie jest czymś nowym, choć do tej pory nie używałam go zbyt świadomie. Dlatego pomyślałam, że napiszę o jego właściwościach, zaletach i zastosowaniu pod konkretne warzywa, krzewy, kwiaty i trawnik.
Skład chemiczny – co kryje w sobie popiół drzewny?
Według badań, popiół zawiera niemal wszystkie niezbędne mikro i makroelementy, które drzewo pobrało z gleby w ciągu życia (z wyjątkiem azotu, który ulatnia się podczas spalania). Posiada bardzo wysokie pH (10-12) dzięki czemu ma działanie odkwaszające. Składa się w głównej części z wapnia i potasu. Zawiera także magnez, bor, mangan, żelazo.
Skład popiołu nie jest stały jak w przypadku nawozów syntetycznych. Zależy on od trzech czynników:
- Gatunek drzewa – drzewa liściaste (dąb, buk) mają twardsze drewno i kumulują więcej wapnia niż iglaste.
- Część rośliny – spalanie gałęzi (więcej kory) i liści daje więcej potasu i fosforu niż spalanie pnia (twardzieli).
- Temperatura spalania – im wyższa temperatura w kominku, tym mniej potasu zostaje w popiele.
Porównanie składu popiołu (orientacyjne wartości % w suchej masie):
| Rodzaj surowca | Wapń (CaO) | Potas (K2O) | Magnez (MgO) | Fosfor (P2O5) |
| Drzewa liściaste (np. buk, dąb) | 30–45% | 6–10% | 2–4% | 2–3% |
| Drzewa iglaste (np. sosna, świerk) | 20–30% | 4–6% | 1–2% | 1–2% |
| Liście i drobne gałęzie | 15–25% | 10–15% | 2–3% | 2–4% |
Ważny wniosek: Drewno liściaste dostarcza więcej wapnia, natomiast spalanie młodych gałązek i liści skutkuje nawozem o znacznie wyższej zawartości potasu.
Pod jakie rośliny stosować popiół drzewny?
Ze względu na wysokie pH (od 10 do 12), popiół jako nawóz ma silne właściwości odkwaszające. Można go stosować pod rośliny lubiące podłoże obojętne i lekko zasadowe. Stosowanie pod poszczególne rośliny będzie zależało od obecnego pH gleby na której rosną. Jeśli gleba w ogrodzie jest lekko kwaśna lub kwaśna a rośliny wymagają nieco wyższego pH, wtedy możemy zastosować popiół jako nawóz. Oczywiście w rozsądnych ilościach. Jeśli w ogrodzie mamy glebę o odczynie lekko zasadowym lub zasadowym, użycie popiołu jeszcze bardziej go podniesie, co może być szkodliwe dla rosnących już roślin. pH oraz zawartośc składników mineralnych gleby możemy sprawdzić w laboratoriach i jest zalecane przed zastosowaniem nawozów wapnujących lub zakwaszających. Orientacyjne pH gleby możemy zbadać w warunkach domowych przy użyciu kwasomierzy np. płynu Helliga.
Średnio stosujemy dawkę 30-50g przesianego popiołu na 1m2 uprawy. Większą dawkę możemy użyć do odkwaszenia gleby.
1.Popiół pod warzywa
Warzywa – popiół drzewny polecany jest szczególnie pod kapustę, buraki, pietruszkę, marchew, seler, brokuł, cebulę, czosnek, dynię, fasolę. W mniejszych dawkach warto podsypać pomidory, paprykę oraz ogórki (ze względu na zawartośc niezbędnego potasu a także wapnia). NIE stosujemy go przed samym sadzeniem rozsad tylko jesienią lub wczesną wiosną, w trakcie przygotowania gleby. Jeśli ph gleby jest optymalne warto używać popiół jesienią i w niewielkich dawkach.
2.Krzewy owocowe
Krzewy owocowe – popiół drzewny podsypany z umiarem pod maliny, porzeczki, agrest, jeżynę wpłynie pozytywnie na owocowanie. Popiołem nie podsypujemy borówek, żurawiny, truskawek.
3.Drzewka owocowe
Drzewka owocowe – lubią pH obojętne do lekko kwaśnego. Drzewka pestkowe takie jak wiśnie, czereśnie, brzoskwinie, nektaryny, śliwy mogą być uprawiane na glebach o nieco wyższym pH niż drzewka ziarnkowe np. grusze, jabłonie. Większość gleb w naszym kraju jest kwaśna co negatywnie wpływa na wzrost drzew owocowych i ich plonowanie, dlatego nawożenie popiołem może polepszyć ten stan.
4.Krzewy ozdobne
Odczyn lekko zasadowy lubią takie krzewy jak: lilaki, jasminowce, budleja, cis, bukszpan, laurowiśnia, ligustr, perukowiec, śnieguliczka, milin, migdałek.
5.Kwiaty jednoroczne i byliny
Kwiaty jednoroczne i byliny – popiół warto stosować pod róże rabatowe i pnące – fosfor i potas poprawiają kwitnienie.
6.Popiół na mech w trawie i właściwości ochronne
Trawnik – stosując popiół drzewny na trawnik, dostarczasz mu wapnia, zmniejszając pH co ogranicza występowanie mchu (lubi kwaśne stanowiska).
7.Popiół drzewny pod róże
Zastosowany pod róże dostarczy krzewom potasu i fosforu, potrezbnego do prawidłowego wzrostu i pięknego kwitnienia.
8.Popiół jako bariera na ślimaki – czy to działa?
Suchy popiół obsypany wokół sadzonek warzyw i kwiatów moze stanowić mechaniczną przeszkodę, której nie przejdą. Jednak po deszczu ta właściwość znika, dlatego nie jest do trwały i skuteczny sposób na ślimaki.
9.Popiół w kompostowniku
Także kompostownik możemy wzbogacić o popiół drzewny. Rozsypmy go równomiernie cienkaą warstwą. Zbyt duża ilość popiołu wpłynie negatywnie na proces kompostowania, dlatego jego zapas lepiej przechowywać w zamkniętym pojemniku i dawkować w trakcie sezonu, zwłaszcza jeśli na kompostownik wyrzucamy duzo resztek kuchennych.
10.Popiół jako środek czyszczący
Drobno przesiany popiół mozemy użyć jako środek ścierny do czyszczenia i polerowania narzędzi ogrodniczych, garnków, itp. Wystarczy wymieszać go z odrobiną wody, tworząc pastę.
Pod jakie rośliny NIE stosować popiołu?
Z uwagi na silny alkaiczny odczyn popiołu z drewna nie stosujemy pod rośliny kwaśnolubne np. hortensje, azalie, rododendrony, wrzosy, kamelie, pierisy, kiścienie, skimie, magnolie, borowki amerykańskie, borówkę brusznicę, żurawinę, paprocie, niektóre iglaki, klony palmowe, a z warzyw zieminaki, fenkuł. Wzrost pH może prowadzić do ograniczenia wchłaniania potrzebnych składników z gleby i zamierania roślin.
Jak zrobić nawóz z popiołu drzewnego i jak go dawkować?
Zastanawiasz się, jak zrobić nawóz z popiołu drzewnego? Wystarczy zebrać czysty popiół (z niemalowanego drewna!) i przesiać przez sito, aby usunąć większe kawałki. Można go stosować na dwa sposoby:
- Bezpośrednio na glebę – rozsypujemy bezpośrednio na glebę i jesli to możliwe lekko mieszamy z wierzchnią warstwą (zalecana dawka to ok. 30–50 g na 1m raz w roku).
- Zmieszany z wodą – około 100g popiołu wsyp do wiadra wody (10l) i dobrze zmieszaj. Odstaw na kilka dni i podlej wybrane rośliny. Możesz wcześniej przecedzić roztwór, aby nie zatykał sitka w konewce.
Podczas pracy z popiołem warto założyć rekawice i okulary ochronne, zwłaszcza jesli mamy sporo popiołu do przesiania i roozsypania w ogrodzie. Popiołem nie powinny bawić się dzieci, gdyz łatwo może podraźnić oczy a nawet skórę w kontakcie z wodą (jest mocno zasadowy). Starajmy się nie rozsypywać go podczas wiatru. Można go wczesniej lekko zwilżyć wodą, aby tak nie pylił. Po rozsypaniu mieszamy go z glebą. Po rozsypaniu na trawniku możemy przykryć go cienka warstwą kompostu lub podłoża z worka i podlewamy.
Jak pozyskać popiół drzewny
Jeśli masz kominek, piec kaflowy, kuchnię kaflową i palisz w nim wyłącznie czyste drewno możesz go bezpieczenie użyć w ogrodzie. Możesz wykorzystać popiół z ogniska, a nawet kupić go w sklepach internetowych.
Czy popiół wykorzystuje się w profesjonalnej uprawie?
Tak, popiół drzewny jest stosowany również w uprawie profesjonalnej, choć częściej występuje pod nazwą popiół z biomasy.
- Alternatywa dla wapna rolniczego – w profesjonalnych gospodarstwach, zwłaszcza tych nastawionych na ekologię, popiół stosuje się jako tańszy i wieloskładnikowy zamiennik tradycyjnego wapnowania.
- Leśnictwo – w krajach skandynawskich i północnej Europie popiół drzewny jest masowo zawracany do lasów jako nawóz, co pozwala zamknąć obieg pierwiastków po wycince i spalaniu biomasy w elektrowniach.
- Uprawy energetyczne – profesjonalne plantacje wierzby energetycznej czy miskanta często nawozi się właśnie popiołem powstałym z ich spalania, co udowodniono w badaniach m.in. na Uniwersytecie Rzeszowskim.
- Recykling odpadów przemysłowych – popiół będący produktem ubocznym spalania biomasy w ciepłowniach jest po odpowiedniej certyfikacji dopuszczany do obrotu jako nawóz mineralny podlegający ścisłym normom czystości (brak metali ciężkich).
Podsumowanie
Jeśli masz własny popiół wykorzystaj go w ogrodzie, chociażby do czyszczenia narzędzi ogrodowych. Zapas możesz przechować w zamkniętym pojemniku (chłonie wilgoć). Stosowany raz w roku, lub rzadziej, wpłynie pozytywnie na glebę, a tym samym na rośliny. Sprawdź przed użyciem, jakie pH gleby preferują konkretne gatunki roślin i stosuj z umiarem. Popiołem możesz także zasilić kompost.
Jeśli znasz inne zastosowanie popiołu drzewnego lub stosujesz go z sukcesem pod konkretne gatunki, daj znac w komentarzu.
Pozdrawiam wiosenie, Kasia
